KPSS Tarih Milli Mücadele Kronolojisi ve Sık Çıkan Soru Tuzakları

Giriş

KPSS Genel Yetenek-Genel Kültür testinde tarih netlerini artırmanın yolu, ezber yapmaktan ziyade olaylar arasındaki neden-sonuç bağını kurmaktır. KPSS Tarih Kronolojisi içinde en çok soru gelen alanların başında hiç şüphesiz Milli Mücadele dönemi gelir. Lisans, ön lisans ve ortaöğretim fark etmeksizin Milli Mücadele kartlarındaki tarihler, unvanlar ve ÖSYM'nin en sevdiği çeldiriciler sınavda karşına çıkacaktır. Bu rehberde, sınavda en sık hata yapılan noktaları ve ÖSYM tuzaklarını senin için derledik.

Mondros Sonrası İşgaller ve Cemiyetler

Mondros Ateşkes Antlaşması sonrasında Mondros Sonrası İşgaller süreci hızla başladı ve yurdun dört bir yanı paylaşıldı. Bu dönemde bilmen gereken en büyük ÖSYM tuzağı Musul'dur. Musul, Mondros imzalandıktan sonra işgal edilmiştir; bu yüzden Misak-ı Milli sınırları içinde sayılmıştır. Aynı şekilde Yararlı Cemiyetler bölgesel olarak kurulmuş ve bölgelerini savunmayı amaçlamıştır. Zararlı cemiyetler arasında yer alan Wilson Prensipleri Cemiyeti Amerikan mandasını, İngiliz Muhipleri Cemiyeti ise İngiliz mandasını savunmuştur. İkisi de bağımsızlık yerine yabancı devletin himayesini istediği için zararlı kabul edilir.

• İlk kurulan yararlı cemiyet Trakya-Paşaeli Cemiyetidir.
• İzmir'in işgali Milli Mücadele ruhunu ve Kuva-yi Milliye birliklerini ateşlemiştir.
• Havza Genelgesi milli bilinci uyandırmaya yönelik ilk genelgedir.

ÖSYM Tuzağı: Kuva-yi Milliye'nin dağınık yapısı ve disiplinsizliği düzenli orduya geçilmesini zorunlu kılmıştır. Ancak Tekalif-i Milliye Emirleri Kuva-yi Milliye için değil, 1921 yılında düzenli ordunun ihtiyaçları için yayımlanmıştır.

Kongreler Dönemi ve Temsil Heyeti

Milli Mücadele'nin teşkilatlanma aşamasında kongreler hayati birer basamaktır. Bölgesel tehditlere karşı toplanan Bölgesel Kongreler ulusal karar almamıştır. Ancak Erzurum Kongresi toplanış bakımından bölgesel, kararlar bakımından ulusal bir kongredir. Erzurum'da manda ve himaye ilk kez reddedilmiş, Temsil Heyeti ilk kez kurulmuştur.

1. Erzurum Kongresi'nde 'milli sınır' kavramı ilk kez kullanılmıştır.
2. Sivas Kongresi hem toplanış hem karar bakımından ulusaldır.
3. Amasya Görüşmeleri ile İstanbul Hükümeti Temsil Heyeti'ni ilk kez resmen muhatap almıştır.

Sine-i millete dönen Mustafa Kemal'e Erzurum'da 'Ben ve kolordum emrinizdeyiz paşam' diyerek bağlılığını bildiren komutanın Kâzım Karabekir olduğunu sakın unutma. Bu bilgi geçmiş yıllarda lisans sınavında soru olarak gelmiştir.

TBMM'nin Açılışı ve İç İsyanlar

Son Osmanlı Mebusan Meclisi'nin Misak-ı Milli'yi kabul etmesinin ardından İstanbul resmen işgal edilmiş ve meclis basılmıştır. Bu durum Ankara'da yeni bir meclis açılmasını zorunlu kılmıştır. 23 Nisan 1920'de açılan TBMM, olağanüstü yetkilere sahip kurucu bir meclistir. Güçler birliği ilkesini benimsemiş ve meclis hükümeti sistemini uygulamıştır.

• TBMM'nin çıkardığı ilk kanun Hıyanet-i Vataniye Kanunudur.
• Firarlar ve isyanlarla mücadele için İstiklal Mahkemeleri kurulmuştur.
• TBMM'ye karşı çıkan Kuva-yi İnzibatiye (Hilafet Ordusu) İstanbul Hükümeti tarafından kurulmuştur.

Askeri Başarılar ve Diplomasi: MİLÂT Şifresi

Düzenli ordunun Batı Cephesi'nde kazandığı ilk zafer I. İnönü Savaşı'dır. Bu zaferin sonuçları hafızalarda kalıcı olması için MİLÂT şifresiyle kodlanır:

1. Moskova Antlaşması
2. İstiklal Marşı'nın Kabulü
3. Londra Konferansı
4. Afganistan Dostluk Antlaşması
5. Teşkilat-ı Esasiye (1921 Anayasası)

ÖSYM Tuzağı: Gümrü Antlaşması TBMM'nin imzaladığı ilk uluslararası antlaşmadır ve Doğu Cephesi'nde kazanılmıştır. Afganistan ise TBMM'yi tanıyan ilk Müslüman devlettir. Moskova Antlaşması ile Batum Gürcistan'a bırakılmış, Kars ve Ardahan Türkiye'de kalmıştır.

Sakarya ve Büyük Taarruz

Kütahya-Eskişehir muharebelerindeki yenilginin ardından ordu Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilmiştir. Mustafa Kemal'e Başkomutanlık yetkisi verilmiş ve Tekalif-i Milliye Emirleri yayımlanmıştır. Sakarya Meydan Muharebesi son savunma savaşıdır ve bu zaferin ardından Mustafa Kemal'e Mareşallik ve Gazilik unvanları verilmiştir. Kars Antlaşması ile bugünkü doğu sınırı kesinleşmiş, Milli Mücadele diplomatik ve askeri zaferlerle taçlandırılmıştır.

Özet

KPSS tarih testinde başarı yakalamak için KPSS Tarih konularını kronolojik süzgeçten geçirmelisin. Mondros ile başlayan işgaller zinciri, cemiyetlerin kurulması, kongreler yoluyla milli iradenin teşkilatlanması ve TBMM'nin açılması birbirinin doğrudan nedenidir. ÖSYM'nin tuzaklarına düşmemek için Erzurum ve Sivas kongrelerinin farkını, Misak-ı Milli sınırlarının Mondros sırasındaki esasını ve düzenli orduya geçiş sürecini Tarih soruları ve cevapları çözerek pekiştirmelisin. Eksiklerini görmek için KPSS quiz alanını ziyaret edebilir ve Milli Mücadele kartlarını tekrar edebilirsin.