KPSS Tarih Kronolojisi: Dağılma ve Tanzimat Dönemi Tuzakları

Merhabalar geleceğin memuru! KPSS kpss/tarih testinde en çok zorlandığın ve kronolojinin alt üst olduğu o döneme, yani Dağılma ve Tanzimat dönemine geldik. ÖSYM bu dönemden soru sorarken sadece tarihleri ezberleyip ezberlemediğini ölçmez; olaylar arasındaki neden-sonuç bağını kurup kuramadığını, tuzaklı şıkları eleyip eleyemeyeceğini sınar. Hazırsan kpss/tarih/dagilma kapsamında karşına çıkabilecek en kritik noktaları, ÖSYM'nin gizli tuzaklarını ve ezber şifrelerini birlikte inceleyelim. Konuyu pekiştirmek için kpss/tarih/sorular sayfasına göz atabilir veya kpss/quiz?alan=tarih ile hemen kendini test edebilirsin.

Nizam-ı Cedid ve Denge Politikasının Doğuşu

Osmanlı Devleti'nin Batı'yı örnek aldığı ilk kapsamlı ıslahat dönemi III. Selim Dönemi ile başlar. Bu dönemde kurulan Nizam-ı Cedid sadece bir ordu değil; yönetim, ekonomi ve diplomasiyi kapsayan geniş bir yenilik programıdır.

• Londra, Paris, Viyana ve Berlin'de ilk daimi elçilikler bu dönemde açılmıştır.
• ÖSYM tuzağı: Lale Devri'ndeki elçilikler GEÇİCİ elçiliklerdir, daimi elçilikler III. Selim dönemindedir.

Fransa'nın Mısır'ı işgal etmesiyle (Napolyon'un Mısır'ı İşgali) Osmanlı dış politikasında yeni bir sayfa açıldı. Askeri gücüyle varlığını koruyamayacağını anlayan devlet, büyük devletlerin çıkar çatışmalarından yararlanma stratejisi olan denge politikasını uygulamaya koydu. Bu dönemdeki Akka savunmasında Cezzar Ahmet Paşa komutasındaki ordunun Napolyon'u mağlup ettiğini sakın unutma.

Sınav Tuzağı: İç isyanlar (örneğin [Kabakçı Mustafa İsyanı](/kpss/calisma-karti/tarih-kabakci-mustafa-is yani)) denge politikası örneği DEĞİLDİR. Denge politikası dış politikadaki devletler arası rekabetlerde devreye girer.

Milliyetçilik Akımı ve Azınlık İsyanları

Fransız İhtilali'nin yaydığı milliyetçilik akımı Osmanlı'nın çok uluslu yapısını derinden sarstı. Sırp İsyanı (Sırp İsyanı) Osmanlı'da milliyetçilik etkisiyle çıkan ilk isyandır.

1. 1812 Bükreş Antlaşması ile Sırplara ilk kez ayrıcalık tanındı.
2. 1829 Edirne Antlaşması ile Sırbistan'a özerklik verildi.
3. 1878 Berlin Antlaşması ile Sırbistan tamamen bağımsız oldu.

Sınav Tuzağı: Sırbistan bağımsızlığı ilk kazanan devlet değildir! Osmanlı'dan bağımsızlığını kazanan ilk millet Yunanistan'dır (1830 Londra Protokolü).

II. Mahmut Dönemi ve Islahatlar

Kabakçı Mustafa İsyanı ile III. Selim tahttan indirilmiş, ardından Alemdar Mustafa Paşa yönetime müdahale ederek II. Mahmut'u tahta çıkarmıştır. Bu dönemde imzalanan Sened-i İttifak padişahın yetkilerinin ilk kez sınırlandığı belgedir.

• Sened-i İttifak bir anayasa değildir; halkın değil ayanların haklarını güvenceye almıştır.
• 1826 yılında Yeniçeri Ocağı kaldırılarak yerine Asakir-i Mansure-i Muhammediye kuruldu (Vaka-i Hayriye).
• İlk nüfus sayımı (1831) sadece erkekler ve vergi/asker amaçlı yapıldı.
• İlk resmi gazete Takvim-i Vekayi (1831) çıkarıldı.

Mısır Sorunu ve Balta Limanı Çıkmazı

Kavalalı Mehmet Ali Paşa'nın isyanı karşısında zor durumda kalan Osmanlı, Rusya'dan yardım isteyerek denge politikasını bir kez daha uyguladı. Rusya ile imzalanan Hünkar İskelesi Antlaşması Boğazlar Sorunu'nu ortaya çıkardı.

ÖSYM Soru Formatı: