KPSS İktisat

KPSS A grubu İktisat testi: mikro ve makro iktisat, para-banka, uluslararası iktisat, büyüme ve kalkınma, Türkiye ekonomisi.

Örnek sorular Bu alandan quiz Üye quizleri

Alan birincisi henüz yok. Bu alanda quiz hazırla, hata bildir ya da üye quizlerini çöz; ilk sen ol!

Alan sıralaması →

TalepSIK ÇIKAR

Talep Esnekliği ve Toplam Hasılat

Fiyat esnekliği, fiyattaki yüzde değişmenin talep edilen miktarda yol açtığı yüzde değişmedir. |e| > 1 ise talep esnek, |e| < 1 ise inelastik, |e| = 1 ise birim esnektir. Esnek talepte fiyat düşünce toplam hasılat artar; inelastik talepte fiyat artınca toplam hasılat artar. Birim esneklikte toplam hasılat en yüksektir.

Sınavda Dikkat: Gelir esnekliği negatifse mal DÜŞÜK maldır (gelir arttıkça talep azalır); Giffen malı ise fiyatı artınca talebi artan özel bir düşük maldır. Çapraz esneklik pozitifse ikame, negatifse tamamlayıcı mallar söz konusudur.

PiyasalarSIK ÇIKAR

Piyasa Türleri: Tam Rekabet ve Tekel

Her firma kârını MR = MC noktasında maksimize eder. Tam rekabette firma fiyat alıcıdır: P = MR = MC; uzun dönemde giriş-çıkış serbest olduğu için ekonomik kâr sıfırdır. Tekelde firma fiyat yapıcıdır: MR < P olduğundan P > MC'dir; tekel daha az üretip daha yüksek fiyat koyar ve refah kaybı (dara kaybı) oluşur.

Sınavda Dikkat: Kısa dönemde firma, fiyat ortalama DEĞİŞKEN maliyetin minimumunun altına düşünce üretimi durdurur (kapanma noktası); ortalama toplam maliyetin altına düşmesi tek başına kapanma sebebi değildir.

Milli gelirSIK ÇIKAR

Keynesyen Çarpanlar

Harcama çarpanı 1/(1−MPC)'dir: MPC = 0,8 ise çarpan 5'tir; 10 birimlik kamu harcaması milli geliri 50 birim artırır. Vergi çarpanı −MPC/(1−MPC)'dir ve harcama çarpanından mutlak değerce küçüktür. Kamu harcaması ve vergi aynı miktarda artırılırsa (dengeli bütçe) çarpan 1'dir.

Sınavda Dikkat: MPC ile MPS'nin toplamı 1'dir; çarpan 1/MPS olarak da yazılır. Dışa açık ekonomide ithalat eğilimi çarpanı küçültür.

Makro model

IS-LM ve Politikaların Etkinliği

IS eğrisi mal piyasasını, LM eğrisi para piyasasını dengeleyen faiz-gelir bileşimlerini gösterir. Maliye politikası IS'i, para politikası LM'yi kaydırır. LM yatay olduğunda (likidite tuzağı) para politikası etkisiz, maliye politikası tam etkilidir. LM dikey olduğunda (klasik durum) maliye politikası tam dışlama etkisi yüzünden etkisizdir.

Sınavda Dikkat: Likidite tuzağı Keynes'in, dikey LM klasiklerin durumudur. Dışlama (crowding out) etkisi, kamu harcamasının faizi yükseltip özel yatırımı azaltmasıdır.

ParaSIK ÇIKAR

Para Arzı Tanımları ve Merkez Bankası Araçları

M1: dolaşımdaki para + vadesiz mevduat; M2: M1 + vadeli mevduat; M3: M2 + repo, para piyasası fonları gibi kalemler. Merkez Bankası para arzını açık piyasa işlemleri, reeskont oranı ve zorunlu karşılık oranıyla etkiler. Basit para çarpanı 1/zorunlu karşılık oranıdır.

Sınavda Dikkat: Zorunlu karşılık oranını artırmak para arzını DARALTIR. Açık piyasada tahvil SATMAK piyasadan para çeker (daraltıcı), tahvil ALMAK para arzını artırır. Fisher'in miktar teorisi: MV = PY.

Dış ticaretSIK ÇIKAR

Dış Ticaret Teorileri

Adam Smith mutlak üstünlükler, David Ricardo karşılaştırmalı (nispi) üstünlükler teorisini geliştirdi: bir ülke her iki malı da daha verimli üretse bile fırsat maliyeti düşük olan malda uzmanlaşırsa ticaret iki tarafa da kazanç sağlar. Heckscher-Ohlin modeline göre ülkeler bol bulunan üretim faktörünü yoğun kullanan malları ihraç eder.

Sınavda Dikkat: Leontief paradoksu: sermayesi bol ABD'nin emek yoğun mallar ihraç ettiğinin bulunması Heckscher-Ohlin'e ters düştü. Devalüasyonun dış dengeyi düzeltmesi için Marshall-Lerner koşulu gerekir; kısa vadede önce kötüleşme görülür (J eğrisi).

Büyüme

Büyüme Modelleri ve Rostow'un Aşamaları

Harrod-Domar modelinde büyüme hızı tasarruf oranı / sermaye-hasıla katsayısıdır. Solow modelinde tasarruf oranındaki artış uzun dönemde kalıcı büyüme sağlamaz; kalıcı büyümeyi dışsal teknolojik ilerleme belirler. İçsel büyüme modelleri (Romer, Lucas) teknolojiyi ve beşerî sermayeyi modelin içine alır. Rostow'a göre kalkınma aşamaları: geleneksel toplum, kalkışa hazırlık, kalkış, olgunluğa erişme, kitlesel tüketim.

Sınavda Dikkat: Dengeli büyüme (Nurkse, Rosenstein-Rodan'ın büyük itme tezi) ile dengesiz büyüme (Hirschman, öncü sektörler) karıştırılmamalı. Solow'da 'tasarruf artışı büyüme hızını kalıcı artırır' ifadesi yanlıştır.

Düşünce tarihiSIK ÇIKAR

İktisadi Düşünce Okulları Kronolojisi

Merkantilistler zenginliği altın-gümüş ve dış ticaret fazlasında gördü. Fizyokratlar (Quesnay, Tableau Économique) yalnızca tarımı üretken saydı ve 'bırakınız yapsınlar' dedi. Klasikler (Smith 1776, Ricardo, Say) serbest piyasayı savundu; Say yasası 'arz kendi talebini yaratır' der. 1870'lerde marjinalistler (Jevons, Menger, Walras) fayda temelli değer teorisini getirdi. Keynes 1936'da Genel Teori ile efektif talebi öne çıkardı; ardından Friedman'ın monetarizmi ve Lucas'ın rasyonel beklentileri geldi.

Sınavda Dikkat: Tableau Économique fizyokratlarındır, klasiklerin değil. Say yasası Keynes'in itiraz ettiği klasik varsayımdır; 'talep kendi arzını yaratır' diye ters çevrilerek sorulur.

TürkiyeSIK ÇIKAR

Türkiye Ekonomisinde Kırılma Noktaları

1923 İzmir İktisat Kongresi özel girişimi esas aldı; 1929 Buhranı sonrasında 1930'larda devletçilik ve I. Beş Yıllık Sanayi Planı (1934) uygulandı. 1960'ta DPT kuruldu, 1963'te planlı dönem başladı. 24 Ocak 1980 kararlarıyla ithal ikameci modelden dışa açık modele geçildi; 1989'da 32 sayılı kararla sermaye hareketleri serbestleşti. 1996'da AB ile Gümrük Birliği yürürlüğe girdi; 2001 krizinin ardından Merkez Bankası bağımsızlık kazandı, 2005'te paradan altı sıfır atıldı.

Sınavda Dikkat: 24 Ocak 1980 dışa açılmanın başlangıcıdır, 1989 ise sermaye hesabının serbestleşmesidir; ikisini karıştırma. 5 Nisan 1994 kararları 1994 krizine verilen tepkidir.

KPSS İktisat

Konulo Premium

Konulo Premium

Talep Esnekliği ve Toplam Hasılat

Piyasa Türleri: Tam Rekabet ve Tekel

Keynesyen Çarpanlar

IS-LM ve Politikaların Etkinliği

Para Arzı Tanımları ve Merkez Bankası Araçları

Dış Ticaret Teorileri

Büyüme Modelleri ve Rostow'un Aşamaları

İktisadi Düşünce Okulları Kronolojisi

Türkiye Ekonomisinde Kırılma Noktaları

Herkes için Konulo

Konulo Premium